Dyrektor Teatru Arka Renata Jasińska

AKADEMIA TEATRALNA DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH – BEZ GRANIC

Fundacja Artystów Niepełnosprawnych i Pełnosprawnych JESTEŚ MY

AKADEMIA TEATRALNA DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH – BEZ GRANIC

Akademia teatralna dla osób niepełnosprawnych – „Bez granic” – to ogólnopolski projekt realizowany w oparciu o autorską metodę pracy z artystami niepełnosprawnymi, opracowaną przez reżysera i twórczynię teatru integracyjnego „Arka”, Renatę Jasińską. Metoda ta powstała jako efekt wieloletnich doświadczeń w pracy z osobami z różnego rodzaju niepełnosprawnością intelektualną i osobami zdrowymi, które wspólnie tworzą teatr – będący zarazem teatrem integracyjnym, jak i profesjonalnym. O tym ostatnim przesądza przygotowanie zawodowe wszystkich występujących tam artystów, którzy są bądź absolwentami europejskich uczelni teatralnych, a więc: zawodowymi aktorami, bądź adeptami sztuki aktorskiej, którzy ukończyli warsztaty teatralne i mają za sobą już co najmniej kilka sezonów na deskach scenicznych.

Projekt „Bez granic” powstaje dla osób niepełnosprawnych i przy ich współudziale, a  jego celem jest zarówno zapewnienie równego dostępu do dóbr kultury wszystkim ludziom, jak i możliwość jej tworzenia – bez względu na rodzaj „barier” utrudniających (ale: nie uniemożliwiających!) podjęcie aktywności społecznej i artystycznej, co postuluje art. 30 Międzynarodowej Konwencji Praw Osób Niepełnosprawnych.

Sama nazwa projektu odnosi się tak do przełamywania barier związanych z ograniczeniami wynikającymi z samej niepełnosprawności, jak i do przełamywania barier społecznych – stereotypów i uprzedzeń, z których zbudowane są mury dzielące ludzi na „zdrowych” i „chorych”, „pełnosprawnych” i „niepełnosprawnych”, „swoich” i „obcych”. Każdy z tych podziałów jest stygmatem – piętnem, które wciąż jest wypalane dla oznakowania „Innych”.

Zatem, celem nadrzędnym projektu, jest przeciwdziałanie wykluczaniu społecznemu i stygmatyzacji osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności, oraz włączanie tychże osób w główny nurt życia społecznego poprzez udział w życiu kulturalnym oraz własną kreację artystyczną.

Akademia teatralna dla osób niepełnosprawnych jest organizowana przez Stowarzyszenie Przyjaciół Teatru Arka od pięciu lat. Tegoroczna, kilkuetapowa edycja, obejmuje swym zasięgiem województwa: opolskie, dolnośląskie i lubuskie, gdzie – na sześciu scenach – w Opolu, Grodkowie, Wrocławiu, Wałbrzychu, w Małomicach i Zielonej Górze prezentowane są spektakle „Przygody Małego M.”, co stanowi pierwszy etap projektu. W każdym przedstawieniu biorą udział aktorzy zawodowi oraz niepełnosprawni adepci sztuki scenicznej, stanowiący zespół artystyczny Teatru „Arka”.

Drugi etap, to warsztaty teatralne, podczas których młodzież ze szkół specjalnych (z terenu objętego projektem) przygotowuje pod okiem zawodowych aktorów Teatru „Arka” oraz grających tam adeptów – etiudy teatralne na podstawie trzech fragmentów „Makbeta”, Williama Shakespeare’a. Zajęcia odbywają się w trzech zespołach, toteż wynikiem pracy lokalnych zespołów artystycznych oraz zespołu aktorów z „Arki” będą trzy przedstawienia. Prapremiera każdego z nich odbędzie się w miejscu, gdzie wcześniej odbywały się warsztaty.

Etap trzeci, wieńczący poprzednie działania, to uroczysta gala finałowa, podczas której zostaną zaprezentowane na dużej scenie wszystkie trzy etiudy, łączące się teraz w jeden spektakl, co również w sposób symboliczny ilustruje zwieńczenie wysiłku wielu osób, ukoronowane wspaniałym dziełem. Dziełem tym może być zarówno sztuka, jak i – przede wszystkim! – życie (spełnione życie!) każdego człowieka…

W gali wezmą udział osoby niepełnosprawne oraz ich opiekunowie i rodziny, reprezentanci lokalnej władzy, media (prasa, radio, telewizja), a także przedstawiciele PFRON-u.

Projekt ten nazywany bywa paraolimpiadą kultury, jako że wysiłek artystów-amatorów wkładany zarówno w przygotowanie spektaklu, jak i w pokonywanie własnych ograniczeń i utrudnień wynikających z niepełnosprawności można porównać do wysiłku, jaki wkładają niepełnosprawni sportowcy w przygotowanie do startów olimpijskich. Jedno i drugie jest ogromnym wyzwaniem, a osiągane wyniki są każdorazowo biciem własnego rekordu życiowego – pokonywaniem siebie i zwycięstwem nad własną „niemocą” – to jest prawdziwa Victoria… Ajschylos mawiał, że od samego zwycięstwa ważniejsze jest jego właściwe wykorzystanie… Temu właśnie ma służyć projekt „Bez granic”.